1-2-3-DUCHAMP!

een visuele analyse van Marcel Duchamp . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

les Duchamps

.
les Duchamps :  samenspel, geheimen of bedrog

.
MAGDELEINE DUCHAMP
(1898- ? )
Magdeleine is 11 jaar jonger dan Marcel. Van haar is opvallend weinig geweten. Ze werd in september 1911 door Marcel “…déchiquetée” geschilderd en nog eens in oktober 1911 “A propos…”. Misschien ook in ‘Nu descendant un escalier’, 1912? Op nieuwjaarsdag 1913 speelde ze mee met Marcels ‘Erratum musical’. Magdeleine en Yvonne erven het appartement van Suzanne in 1963. In 1967 waren ze aanwezig bij de inhuldiging van een plaket op het ouderlijk huis te Rouen.

.
.
.

YVONNE DUCHAMP (1895- ? )
Yvonne is 8 jaar jonger dan Marcel Duchamp. In 1911 geschilderd door Marcel “…déchiquetée”. Ze speelt mee met Marcels ‘Erratum musical’ op nieuwjaarsdag 1913. Ze studeert Engels en Marcel begeleidt haar enkele maanden in Engeland tijdens een taalcursus in de zomer van 1913. Yvonne Duchamp trouwt in 1923 met Eugène Alphonse Duvernoy. Ze gaan wonen in Sanary-sur-mer, een badstad aan de Côte d’azur. In 1947 krijgt Yvonne bezoek van zus Suzanne en Crotti. 

.
.
.
SUZANNE DUCHAMP (1889-1963)
Suzanne is 2 jaar jonger dan Marcel. Ze studeerde af aan de Ecole des Beaux-Arts te Rouen (1905) en had haar eerste eigen tentoonstelling in 1911 op het Salon des Independants. Wellicht aan haar veel oudere broers te danken. Ze trouwt in dat jaar en scheidt in 1913. In 1916 wordt ze Dadaïst. In 1919 trouwt ze met de kunstenaar Jean Crotti. Ze ontwikkelen beide een “Style Mecanomorphique” en beginnen in 1923 een “mouvement TABU”. Ze exposeren vaak samen. Suzanne Duchamp stelt ook geregeld in Amerika ten toon. In 1923 door Katherine Dreier. In 1952 is er de tentoonstelling “Duchamp, frères et soeur” in The Rose Field Gallery, NY. Suzanne Duchamp genoot geen grote bekendheid.
Suzanne verbergt erotiek in haar schilderijen en tekeningen.
Jean Crotti eveneens.

Intimité
(1911, Rouen)
Uit de tijd van haar eerste huwelijk. De verborgen tekeningen hebben een kinderlijke stijl.
Het hemd van de vrouw is een eikel, het hoedje misschien een tongetje? Het kleine meisje is, in haar geheel, een omgekeerde variant op Marcels lievelingsvorm. De driehoek met gegolfde zijden. Nu vanuit het gezichtspunt van Suzanne gezien.
   
Le Cirque

(1913, Parijs)
Na haar scheiding woont Suzanne in Parijs, zoals Marcel. Werkten ze samen?
De circusingang bovenaan is een eikel. In het meisje met balanceerstok zit een mansprofiel bij een vagina. Verder erecties. De leeuwin is een vagina, de leeuw een penis. Misschien heeft dit alles met hun sterrentekens te maken: Marcel is Leeuw (Lion), Suzanne is Weegschaal (Balance). Was zij hierom in hun spelletjes de-hangende-acrobaat-in-de-lucht en hij de-klauwende-leeuw-op-de-grond.

1916 – Suzanne ontmoet Jean Crotti, die van New York terugkwam en de familie Duchamp nieuws van Marcel brengt.
1918 – Marcel vlucht naar Argentinië. Yvonne Chastel, de gescheiden vrouw van Crotti begeleidt hem. Zij vertrekt al naar Parijs wanneer de oorlog gedaan is.
1919 – Marcel reist naar Parijs en ziet er Suzanne weer als de nieuwe mevrouw Crotti. Hij ziet er ook Yvonne terug.

1920 – Marcel vertrekt opnieuw naar New York om zijn ‘Grand verre’ af te maken.


Radiation de Deux Seuls Eloignés
(1916-18-20, Parijs)
Dit werk gaat hoogstwaarschijnlijk over de bovenvermelde feiten. De titel heeft dubbele betekenissen: De “uitstraling” of de “doorhaling” van twee “afgelegen” enkelingen of van twee “vervreemde” enkelingen? Een eerste visuele analyse toont verschillende (bekende) urine-en-scheten situaties. Maar ook een flesje parfum.
 

1921 – Een jaar later is in New York “Belle Haleine” te bewonderen en de ex van Crotti krijgt het flesje.


Multiplication brisé et rétabli

(1918 – 1919, Parijs)
Over de periode net voor haar huwelijk met Crotti?
De omgekeerde eifeltoren die we zien is eigenlijk een “Bilboquet”, een balvangertje. Welke erotische rol dit speelgoed had, is nog niet duidelijk. (Marcel heeft in 1910 wel een houten bilboquet aan Max Bergmann geschonken, als Souvenir de Paris.)
In Suzannes schilderij verbergt deze bilboquet een erectie, met masturberende hand. De pijl in het schilderij nodigt ons uit op een visueel spelletje. Met een spiegel bij deze pijl zien we verschillende erotische taferelen, die we kennen van Marcels werk. Maar nu vanuit Suzannes gezichtspunt. Hun acrobatie bestaat ook bij haar uit: zij geknield op zijn schouders, plassend op zijn gezicht terwijl hij ook plast of ejaculeert. De bilboquet-vorm in combinatie met de bol-vormen en sterren, komen overeen met wat bij Marcel een vijvertje urine tussen haar benen kon zijn, met borrelende scheten? Er zijn ook duidelijk letters verstopt.
Maar wat betreft de teksten? “En de spiegel zou breken, de stelling zou instorten, de ballonen zouden wegvliegen, de sterren zouden uitdoven, enz….” Allemaal in de imparfaît. We begrijpen linken naar de spelletjes met Marcel. Spelletjes die zouden moeten verdwijnen. Verdwenen ze dan niet? Verlangt ze nog steeds zo naar Marcel? Of zijn ze niet verdwenen door de komst van Crotti? En zelfs “rétabli”? Doen zij dan hetzelfde?
   

 

1919 Marcel vernam in Buenos Aires dat Suzanne ging trouwen met Jean Crotti. Marcel zend als huwelijksgeschenk een wiskundeboek: zijn “Ready-made malheureux”. Het boek moet buiten aan het balkon worden opgehangen opdat regen en wind er hun eigen problemen in vinden en die pagina’s uitscheuren. Hij wil er een foto van.
Door hun brillen gezien, kunnen regen en wind… urine-en-scheten zijn. Moet Suzanne haar urine-en-scheten-probleem opzoeken, oplossen en vernietigen? Of moet het urine-en-scheten-probleem van Marcel vernietigd worden?
De ready-made wordt geïnstalleerd, Marcel krijgt zijn foto. Hij schrijft haar terug over de ready-made die zich verveelt op haar balkon: “S’il est complètement déchiqueté, vous pouvez le remplacer.” Mag ze Marcel door Crotti vervangen?

Le Ready-made malheureux de Marcel
(1921, Parijs)
Suzanne maakt een schilderij naar deze foto. Hun klassiek erotisch zoekplaatje. Het profiel is niet erg Marcel. En er is ook een borst te zien. Dat is de eerste keer! De borst heeft een lange tepel. Er werd flink aan gezogen en Marcel deed dit zeker niet. Het regen-en-wind-probleem wordt uitgescheurd. Marcel is vervangen.
 
Later zal Marcel Duchamp de foto van ‘Unhappy Ready-made’ (AS-484) opnemen in zijn ‘Boîte-en-valise’. Hij heeft op de foto het wiskundeboek bijgewerkt met een meetkundige tekening, zoals in ‘Combat de boxe’  uit 1913 (toen ze samen in Parijs woonden). Hier zit de neus van een profiel tussen twee cirkels. Dit zijn geen borsten maar billen. Het regen-en-wind-probleem is niet uitgescheurd.

Portrait de Marcel Duchamp
(1920, Parijs)
Na haar huwelijk maar eerder getekend dan ‘Le ready-made malheureux de Marcel’.
Marcel wordt afgebeeld als de charmante prins maar zijn schaduw is die van een vies, degoutant persoon. Portret en schaduw kunnen samen ook wel een ander portret vormen, en een ander verhaal. Van een lelijke, oude vrouw. Meid Clémence? Was die een beetje doof? Is die hoor-hoorn van haar? Het oog van Marcel is hypnotiserend. Dit oog kan ook, rechts gekanteld, een opengesperde vagina zijn, het kan een penis zijn, een aars, of een bovenaanzicht van een hoofd tussen twee benen naar een vagina gericht. In het midden van de tekening kan men een comic-achtig profiel ontdekken met zijn neus tussen billen. Onderaan zit een vreemd, grappig katje. Haar kopje heeft de vorm van een omgekeerde “urinoir”, of Marcels lievelingsbeeld, hier vanuit Suzannes positie gezien. Haar gespreide dijen met daar een penis tegenover. Wellicht plassend, hun vijvertje vullend (zie analyse ‘Red Knight’, AS-427). De lijnen anders geïnterpreteerd tonen een blazend hoofdje tussen haar dijen. Of nog anders geanalyseerd, is dit katje een duivel! Dit doet denken aan het Marcel-duiveltje op ‘Obligation pour la roulette de Monte-Carlo’ (AS-406), later in 1924.
     

Suzanne Duchamp is blijven doorgaan met erotiek te verstoppen.


.
.
.
RAYMOND DUCHAMP-VILLON of Raymond Duchamp
(1876-1918)
Raymond is 11 jaar ouder dan Marcel. Hij ging geneeskunde studeren in Parijs maar werd beeldhouwer en veranderde zijn naam in 1900. Hij had zijn eerste eigen tentoonstelling in 1902. Hij trouwt in 1903. Hij vestigt zich te Puteaux in 1907 waar hij de centrale figuur van de ‘Puteaux groep’ wordt. Hij is belangrijk als een van de weinige kubistisch beeldhouwers. Hij trok als vrijwilliger naar het front om gewonden te verzorgen en stierf er aan een bloedvergiftiging in 1918 . Zo kreeg hij de kans niet een oeuvre uit te bouwen. Hij verstopte ook erotica. Met name in ‘Grand Cheval’, waarvoor Marcel Duchamp een vergroting zal superviseren in 1966.


Grand cheval

(1914)
Raymond past hier het klassieke illusieprincipe toe van “de vaas of de twee gezichten”. Of de omwisseling van lege ruimte en tastbaar volume. Dit gecombineerd met gebeeldhouwde vormen leveren dezelfde taferelen op die we kennen van bij Marcel: neus aan vagina, erectie of masturbatie, neus aan aars…
Wat hebben die Duchamps toch?

 

.
.
.

JACQUES VILLON of Gaston Duchamp (1875-1963)
Gaston Duchamp trok naar Parijs toen Marcel 7 was. Hij zou er rechten studeren maar in 1895 veranderde hij zijn naam en werd kunstenaar: Jacques Villon. Naar de grote dichter, dief, moordenaar, zuipschuit en vagabond François Villon (1431-1464), en het boek “Jack” van Alphonse Daudet (uitgegeven in 1876 : een erg sociaal bewogen roman die het somber verloop vertelt van kinderjaren ontsierd door de zorgeloosheid van een onwaardige moeder en de slechtheid van een sadistische stiefvader).
In Parijs maakte Jacques Villon gravures, vooral de aquatint, en tekende spotprenten voor satirische weekbladen. Sinds 1903 was hij medeorganisator van het Salon d’Automne. In 1906 kiest hij voor de schilderkunst en verhuist naar Puteaux, waar hij in 1911 een discussie groep van schrijvers en kunstenaars opricht die naar een “Lyrisch kubisme” streven. Ze organiseren veel salons. Hij trouwt in 1913. In dat jaar, tijdens de Armory show te New York, worden zijn zes inzendingen verkocht. De volgende jaren kent Jacques een relatief succes. In 1923 organiseert Marcel Duchamp een solotentoonstelling van Jacques in NY. Vanaf 1937 geniet Jacques Villon officiële erkenning. Hij zal verschillende internationale onderscheidingen ontvangen. Er zullen twee tentoonstellingen georganiseerd worden van de drie broers Duchamp samen: Yale University Art Gallery (1941, New Haven) en Guggenheim Museum (1957, New York). Jacques verkocht beter in Amerika dan in Europa. Hij was de meest beroemde van de Duchamps.
De werken van Jacques Duchamp bevatten eveneens verborgen erotica.

.
Taureau et Gemaux

(1937)
Jeune fille au piano
(1912)
Dezelfde puzzelschilderijen als Marcel maar dan met meer kleur dan Marcel. En meer geabstraheerd in de verborgen basistekeningen. De erotiek lijkt ook meer klassiek bij hem: borsten, tepels, neuken, vagina’s, erecties en pijpen. Maar ook scheten.
   

Nos Mécènes
(1901)
In de karikaturen die Jacques voor L’Assiette au Beurre  maakt, verbergt hij erotica zoals Marcel zeven jaar later zal doen. Maar niet zoveel in één prent. Hier een erectie. En naar een vagina blazen? De broers Duchamp doen eigenlijk allemaal hetzelfde!

Portret van Emile Nicole
(1891)
Jacques is pas 16  jaar en portretteert zijn grootvader die hem het tekenen aanleerde.
In het gezicht van deze brave opa zitten vagina’s en penissen verstopt. Ook precies zoals Marcel zal doen bij Dr. Dumouchel. AS-181 in 1910.
 
Wist de grootvader dat Jacques hem zo toetakelde?
Of heeft de grootvader Jacques ook het verstopspelletje aangeleerd?
.
.
.
.
.
EMILE FREDERIC NICOLLE
(1830-1894)

Emile Fréderic Nicolle maakt fortuin als scheepsmakelaar in Le Havre en Rouen. In 1856 trouwt hij de welgestelde Marie Sofie Eugènie Gallet. Dat jaar wordt Lucie Nicolle geboren: Marcel Duchamps moeder. Emile Nicolle schildert en etst voor zijn plezier. Zijn eerste tentoonstelling is in 1864 maar zijn doel is niet de verkoop van zijn werken. Hij behoudt ze allemaal. Af en toe schenkt hij iets aan een familielid of vriend. Hij geeft de kleinzonen tekenles en introduceert Gaston (Jacques Villon) in de druktechnieken. Emile Nicolle is medeoprichter van het eerste prentenmuseum in Frankrijk: Galerie d’Estampes et d’Histoire Locale.

In zijn werk zien we, mits visuele analyse, vagina’s. Enkel maar “de vagina tussen dijen”, één per werk. Maar wel altijd. De plaats van een populier in het landschap, een kerktoren in het stadsbeeld, of een scheepsmast in de haven, is steeds erg suggestief.

Had de grootvader dit bij Courbet (1819-1877) opgemerkt? Is hij het ook gaan doen? Heeft hij het zijn kleinzonen geleerd en die kleinzonen hun broertje Marcel? En Marcel zijn zus Suzanne?

Marcel en Suzanne hebben hoogstwaarschijnlijk veel plezier gehad bij het zien van de karikaturen van hun grote broer in satirische magazines. Zagen ze die verstopte erecties in de ‘Assiette au Beurre’s van 1901? In 1902 doet puber Marcel het zelf, in een overtreffende trap, met ‘Jeune fille dormante’.

In het nummer 8 vanL’Assiette au Beurre (23.5.1901) tekent Jacques Villon een cartoon over een oorlogsveteraan. Het is grappig dat die oude man sterk op vader Duchamp lijkt. Dezelfde ogen, neus en baard, maar met meer haar op zijn schedel.
Deze tekening heeft veel verborgen erotische situaties die allemaal met masturberen te maken hebben. En we zien ook een meisje dat een volwassene masturbeert. En een jongetje doet het eveneens…
  

Is de volwassen man Jacques? Doet de grote broer het met zijn kleine broertje en zusje?
Of is het inderdaad vader Duchamp  die zijn seksuele verlangens opdrong aan zijn kinderen? Die speelse vader naast Suzanne op de familiefoto van 1899 (AS-613)?
Is dit soms het grote geheim achter ‘Etant donnés’?
Heeft de vader Suzanne misbruikt?
Heeft hij dat gat in haar muur gemaakt…?
Quelle famille!

Maar, willen we dat allemaal wel weten?
Hypotheses… hypotheses…
.
.
.
MOGELIJK SCENARIO deel 5 en tevens BESLUIT
les Duchamps – samenspel, geheimen of bedrog

Er zijn minstens 4.071.956 hypotheses over Marcel Duchamp. Ze zijn allemaal erg interessant. Maar een intensieve, louter visuele analyse is nooit gebeurd. Deze visuele analyse vertrok van de twee Sleutels  die Marcel Duchamp ons zelf gaf: urine en scheten. Zo hebben we voor het eerst zwart op wit kunnen zien, dat Marcel Duchamp erotiek verstopt heeft in al zijn tekeningen, karikaturen, schilderijen, sculpturen en vierdimentionele werken. En dat het om uitzonderlijk specifieke erotiek gaat. Wanneer de visuele analyse ook laat zien dat zijn zus Suzanne exact dezelfde, specifieke erotiek verbergt, maar vanuit haar standpunt gezien als vrouw, dan kan dit geen toevalligheid zijn. Daarenboven lezen we, ook dankzij visuele analyse, “J’aime Suzanne” in meerdere werken. Mogen we dan niet wat minder hypothetisch zijn?

Marcel Duchamp heeft absoluut zeker een seksuele relatie met zijn zus Suzanne gehad. Ze waren ontzettend verliefd op elkaar. Minstens tot Marcel 25 jaar was in 1912. Wat een schande was dat! Maar de perversiteit van zijn daden was nog veel schandaliger. Een heus probleem dat geheim moest blijven. Hoogstwaarschijnlijk waren er meer mensen bij dit geheim betrokken. Alleszins de familieleden Duchamps. Maar iedereen heeft mooi gezwegen.

Marcel zelf heeft zijn probleem anders verwerkt: hij cultiveerde dit geheim op een visuele manier. Zo was er geen probleem, en dus ook geen oplossing voor dat probleem, er was alleen kunst. Alleen zijn  kunst! Enkel door hem begrijpbaar en enkel voor zijn plezier. Pure masturbatie. Natuurlijk genoten anderen er met de tijd ook van. En lauwerde men zijn anti-kunst, bijvoorbeeld. Maar Duchamp zelf maakte nooit anti-kunst en nooit “n’importe quoi”-kunst. En ook geen kunst met een maatschappelijk-artistiek engagement. Het waren gewoon altijd scheten en urine, vierdimentioneel gepresenteerd. Dat was zijn nieuwe bijdrage aan de kunstgeschiedenis: mentale kunst. Het was een super-rationele kunst. Elk detail was driedubbel overdacht. Alles had een reden en alles was verklaarbaar. Maar dat was niet (meteen) te zien. Precies zoals in schaken: De kunst van de strategie.

Marcel leerde het visueel verstoppen en het schaken al heel jong van zijn broers. Die het van hun grootvader Emile Nicolle meegekregen hadden. Volgens deze visuele analyse moet het ouderlijk huis in Blainville vol gehangen hebben met de verborgen vagina’s van bompa. Misschien is dit de simpele boodschap van ‘Etant donnés’? Dat “urine-en-scheten” constant bij de Duchamps in huis was. Wat een voorbeeld moet dit geweest zijn voor onze kleine Marcel. In het geheim was zijn grootvader was een held. Maar hij ging beter doen!

‘Les Duchamps’, de tentoonstelling die georganiseerd werd door Marcel Duchamp te Rouen in 1967, moet verschrikkelijk interessant geweest zijn. Het past in zijn outing. Als voorbode op ‘Etant donnés’: Jacques, Raymond, Marcel en Suzanne in een visueel gesprek over hun urine-en-scheten. Was er ook werk van Emile Nicolle? Marcel was wel de beste. Hij was altijd al de overtreffende trap. Vooral de vrolijke periode 1913-1923 is er een van hyper-creativiteit, van zeer grote risico’s en van een gedreven spelplezier. Dit is een ongeëvenaard hoogtepunt in de beeldende kunst.

Er zijn heel wat kunstenaars die erotiek plat tonen. Pornografie (expliciete erotiek die de kijker/lezer tot masturbatie aanzet) bestaat vóór de uitvinding van het woord. Met de opkomst van de fotografie ontstaat de porno-industrie, met als thuisbasis Parijs.
Marcel Duchamp doet niet aan pornografie, hij verstopt zijn expliciete erotiek.
En er zijn natuurlijk ook heel wat kunstenaars die erotiek verstoppen. Die waren er evenzo sinds eeuwen. Elke kunstenaar doet het wel eens. Want dat is leuk, zo’n ‘inside joke’. In de beginjaren van de fotografie werd dit zelfs ontzettend veel gedaan.

In die tijd was de foto het nieuwe, teleurstellend lelijke, maar échte realistische beeld, tegenover de schilder- en tekenkunst die de realiteit altijd wat mooier voorstelden. Door het bestaan van de fotografie als concurrent, gaan schilders de realiteit interpreteren, deformeren, abstraheren en persoonlijk maken. Het schilderen is op slag geen ambacht meer maar een totaal vrije kunst. Heel veel ‘-ismen’ ontstaan. Kunsttheorie floreert, kunstfilosofie en kunstkritiek. Ook de satirische tijdschriften en de karikatuur floreren. Goeie tekenaars bewerken de realiteit zoals de fotografie niet kan. En vooral: ze getuigen in hun bewerking van intelligentie.
En daar is het Marcel Duchamp met zijn verstopspelletjes om te doen. De intelligentie van het kijken. Een realiteit tonen die niet gezien wordt. Zijn creativiteit gaat daar bijzonder ver in.

De hele familie Duchamp deed het. Marcels goede vriend Francis Picabia soms ook. En Brancusi. Misschien verstopten wel alle Puteaux-leden erotica? Misschien kozen ze daarom de naam “Lyrisch kubisme”?

Maar Marcel Duchamp deed het in élk wérk. Het was zijn persoonlijke uitdaging: op een frisse, originele manier zijn pervers, walgelijk verlangen tonen. Niemand heeft dat perverse ernstig onderzocht omdat perversie nooit ernstig genomen wordt. Dat wist Duchamp ook wel. Wie durfde hem  perversiteit te verwijten? Die persoon werd meteen zélf perversie verweten. Dus iedereen bleef veilig op afstand en wou het zeker niet  gezien hebben.

Zelfs wanneer Marcel Duchamp het ons postuum op een briefje aanreikt:
“Beste vrienden, het gaat altijd en alleen maar om 1)de urine en 2)de scheten van een vrouw, zie je?”

Misschien heeft deze visuele analyse een beetje geholpen?
Dan kunnen we eindelijk beginnen kijken.

.
.
.
.
.  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .
Ref.
: Gorik Lindemans ( © 2012)
les Duchamps :  samenspel, geheimen of bedrog

1-2-3-DUCHAMP! een visuele analyse van Marcel Duchamp
eentweedrieduchamp.wordpress.com
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.

Advertenties