1-2-3-DUCHAMP!

een visuele analyse van Marcel Duchamp . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

étant donnés

.
1969-2012 : “étant donné” of  alvorens we gaan spelen…

.
as634b
Met ‘Etant donnés: 1) la chute d’eau, 2) le gaz d’éclairage’ wou Marcel Duchamp dat we na zijn dood zijn werk zouden bekijken zoals hij zelf deed. Het is een postuum werk. Hij was er 20 jaar mee bezig maar hij wou het pas na zijn overlijden publiek laten maken.

Waarom zou iemand een postuum werk maken? Waarom mag iets tijdens je leven niet gezien of geweten zijn?
Wel… omdat je beschaamd bent. Over iets heel essentieels dat je liever privé wil houden, iets ongepast. Je hebt het je leven lang kunnen verborgen houden. En op zo een vernuftige wijze zelfs, dat je er trots op bent. Eigenlijk wil je toch gepakt worden, opdat men je ware genialiteit zou zien en erkennen. Maar dan wel liefst als er niet meer bent.

Zo heeft Marcel Duchamp iets heel essentieels verzwegen. Hij maakte er een onafgebroken schaakspel van via de kunst. En hij heeft gewonnen. We hadden zijn slim spel nooit door. Maar na zijn dood mochten we het weten. Postuum schonk hij ons De Sleutels  of “Les étant donnés”.

We moeten door een kier in een deur gluren…
as634--
en zo zien we dan 
Etant donnés: 1) la chute d’eau, 2) le gaz d’éclairage

Een “étant donné” is het gegeven  waarmee een spel begint of de beginsituatie  waarvan een detective vertrekt. Deze titel nodigt ons dus uit op een zoekactie. We zijn dan in 1969.
Wat zien we?
De enscenering op zich, zou je als een moord kunnen zien of een verkrachting. Of ligt die vrouw daar gewillig? Duchamp geeft ons hierbij twee vertrekpunten. Gegeven 1 is “la chute d’eau” en we kijken naar dat onnozel watervalletje, ver in het landschap. Gegeven 2 is “le gaz d’éclairage” en we kijken naar de gaslamp die de vrouw in haar hand heeft.
Wat Duchamp echter bedoelt, is de waterval uit  die vrouw en ook het gas uit  die vrouw. Haar water en haar wind. Het klinkt misschien vulgair of pervers maar dit zijn nu eenmaal de “étant donnés” die we krijgen. Dit zijn de twee vertrekpunten van het spel van Marcel Duchamp: Urine en scheten. Een spel dat zijn totale oeuvre omvat. “Eau et Gaz à tous les étages”!

Laten we naar een willekeurig werk kijken, een schilderij dat redelijk figuratief is:
Yvonne et Magdeleine déchiquetées

Verschillende portretten van zijn twee kleine zusjes “déchiquetées”, “lelijk gemaakt”, op één doek.
Marcel Duchamp is 24 jaar, we zijn dan in 1911.
Beginnen we linksboven en bekijken we dat bleke profiel door zijn bril van urine en scheten.

Zie je in dat profiel een vagina? En dat die vagina zich tussen gespreide benen situeert?

   
Slideshow 1 toont het duidelijker:
klik hier

Dat is al een beetje “chute d’eau”.
Nu, dit onschuldige werk zit vol van dergelijke erotische taferelen! Telkens goed verstopt. De lijnen van de erotische tekening corresponderen met sommige lijnen van verschillende portretten samen. Het is een onwaarschijnlijk gepuzzel dit te realiseren. De werkmethode van de visuele analyse puzzelt in de omgekeerde richting (zie speelmethode in de menublak). Kennis van anatomie is hierbij een hulp. En je moet natuurlijk wat pervers durven zijn, zonder eigen  seksuele fantasieën voorrang te geven. Enkel dat wat de lijnen van Duchamp ons bieden wordt genoteerd. Het is verbazend hoe de resultaten geen toevallige  situaties opleveren maar een heel specifieke erotiek.

   
In de slideshow 2  ziet u wat er in dit schilderij zoal te vinden is:
klik hier

Dit zou je al beschamend kunnen noemen. Zeker in die tijd. Vooral omdat Marcel Duchamp zichzelf afbeeldt. Met zijn neus aan een vagina. Of aan een aars met wind er rond. Is hij het ook die zich masturbeert en gemasturbeerd wordt? De vrouwelijke partner is geen volwassen vrouw. Er is geen schaamhaar en nergens borsten. Zijn dit dan echt de zusjes?

Kijken we terug naar ‘Etant donnés: 1) la chute d’eau, 2) le gaz d’éclairage’, dan is het lichaam volwassen, maar de schaamhaarloze vagina komt wel overeen. Ook herkennen we nu de houding van de hand: ze masturbeert een man. Deze handhouding kan overigens onmogelijk een gaslamp dragen zoals ons getoond wordt. De Auer-lamp staat hier dus als metafoor voor de penis in erectie. Dit zijn nieuwe elementen, nieuwe Sleutels,  in het visueel onderzoek.

Laten we deze resultaten natrekken bij een ander werk. We gaan nog vroeger in de tijd. Dit is een van zijn allereerste werken:
Jeune fille dormante

Een schoolse schets. Uit 1902. Marcel Duchamp is nog geen 15 jaar. Maar ook hier zijn er van die overbodige lijnen die duidelijk een andere, eigen betekenis hebben. Dat zijn de verraders  en die moeten we volgen en combineren. We kijken door zijn bril en het grappige is dat we precies tot dezelfde resultaten komen.

   
Slideshow 3 maakt dit beter zichtbaar:
klik hier

Kennelijk zijn Marcels jonge hormonen even flink ontwikkeld als zijn creatieve geest.
Zijn zelfportretten zijn herkenbaar, haar billen redelijk klein. Die moeten van een ander kind zijn. Het kunnen gefantaseerde beelden zijn maar ook beelden die waar gebeurde feiten vertellen.

Hoedanook, 1)Urine en 2)scheten blijken de twee beschamende, ongepaste, private vertrekpunten te zijn bij het visuele spel dat Marcel Duchamp speelde sinds 1902.
Een spel dat zijn totale oeuvre omvat?
‘Eau et Gaz à tous les étages’ ?
eau et gaz

We zijn inmiddels 2012.
Het is hoog tijd dat we dit spel van Marcel Duchamp zien, begrijpen en aanvaarden, om zijn genialiteit nog meer te erkennen.
Een chronologische, visuele analyse is nodig.

Elke winnende schaakspeler houdt er van dat zijn spel geanalyseerd wordt.

.
.
De gebruikte chronologie volgt de nummering, de plaatsbepaling en de Engelse naamgeving van
THE COMPLETE WORKS OF MARCEL DUCHAMP door Arturo Schwarz  (Delano Greenidge Editions, New York), in de uitgave van 2000.
Arturo Schwarz maakte dit boek tijdens Duchamps leven, ze waren goed bevriend en Duchamp heeft hem veel geholpen. Ze laten het oeuvre van Marcel Duchamp beginnen in 1902 met ‘Young girl sleeping’, het ‘Jeune fille dormante’ van daarnet.

Biografische gegevens en ‘petit histoire’ zullen in dit onderzoek cursieve tekstblokken zijn en begeleiden het visuele onderzoek want de context is zeer belangrijk.
.
.
.

.  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .
Ref.
: Gorik Lindemans (© 2012)
les étant donnés :  alvorens we gaan spelen…
1-2-3-DUCHAMP! een visuele analyse van Marcel Duchamp
eentweedrieduchamp.wordpress.com


.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.

Advertenties