1-2-3-DUCHAMP!

een visuele analyse van Marcel Duchamp . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

1911-1912

.
1911-1912 :  het agressieve overdrijven van de jaloerse speler

.
1911 – 6 februari, in Neuilly krijgt Jeanne Serre een dochter waarvan wordt aangenomen dat Marcel de vader is. Marcel had dan de verhouding al lang verbroken.

1911 – Suzanne Duchamp kondigt haar huwelijk aan met een apotheker uit Rouen.


Young Man and Girl in Spring./ Jeune homme et jeune fille au printemps

(lente 1911, Neuilly) AS-220
Marcels trouwcadeau: “A toi ma chère Suzanne.” en ze krijgt meteen zijn eikel toegestoken, goed groot. Zijn erectie in een hartje. Het is Marcel Duchamps wildste doek.
Verder: grote billen en grote vagina, ejaculerende eikeltjes er rond, borrelende urine? (urine wordt tussen de dijen als een meertje vergaard en daarin borrelen haar scheten? Ligt ze op haar rug of buik? Is het haar urine of die van Marcel?), en andere herinneringen die nog onduidelijk zijn. Wat zweeft daar tussen haar handen? Een klein tolletje? Waarmee wappert hij? Heeft zij vleugels? Er zijn hier veel geheime details verstopt…
      


1911 – Jacques Villon sticht de “Groupe de Puteaux” een discussiegroep over het kubisme, die zich afzet tegen het strakke kubisme van Picasso en Braque. Ze willen een analytisch kubisme, een synthetisch kubisme. Ze onderzoeken de niet-euclidische en de elliptische meetkunde, het oude harmonie-principe van de Gulden Snede en ze trachten naar een vierde dimensie in de kunst. De groep bestaat uit kunstenaars en schrijvers: Fernand Leger, Robert Delaunay, Guillaume Apollinaire, Albert Gleizes, Frantisek Kupka, Constantin Brancusi,…, en Raymond Duchamp-Villon, Marcel Duchamp én Suzanne Duchamp.
Ze zullen als groep exposeren in de Salon des Indépendants en de Salon d’Automne.


1911 – Op 23 Augustus wordt Suzanne Duchamp mevrouw Charles Victor René Demares.

.
.
Yvonne and Magdeleine Torn in Tatters / Yvonne et Magdeleine déchiquetées

(september 1911, Veules-les-Roses) AS-221
We kennen de inhoud.
Heeft Marcel de erotica echt toegepast op de zusjes, nu Suzanne uit huis is? Ze zijn dan 16 en 13 jaar! Of zijn dit gefantaseerde verlangens naar Suzanne? Hete geheime berichtjes voor haar? Waarom dan zo de zusjes vernoemen?
 


Apropos of Little Sister / A propos de jeune soeur

(oktober 1911, Rouen) AS-222
Men neemt aan dat het Magdeleine is, de jongste. Waarom? Suzanne is toch ook een “jeune soeur”?
We zien alweer dezelfde ingrediënten: iemand blaast naar een kutje (lijkt een andere man, met blauwe ogen en puntige kin of baard), een reuzenlul wordt gemasturbeerd (door een in verhouding klein handje), een grote vagina met veel geel er rond, vrouwenbillen laten een scheet naar een kaars, een meisje geknield op tafel en plassend, verschillende andere vagina’s… Is dit allemaal waarlijk “à propos de Magdeleine”?
   


Sonata / Sonate

(januari-oktober 1911, Rouen-Neuilly) AS-229
Moeder Duchamp en haar drie dochters. Het zijn Yvonne en Magdeleine die nu de muziek maken: een sonate. Of verwijst Marcel Duchamp hier naar “De Kreutzer sonate” van Tolstoï? (Naar het Frans vertaald in 1890.) Het drama van de fantasierijke, jaloerse echtgenoot vol fysieke wellust.
Het schilderij is meer kubistisch, de visuele puzzel voller. Een liggend of staand meisje, billen bloot en plassend met één been opgetrokken, een grote erectie en een grote vagina, deze zijn naar de natuur getekend, iemand blaast tussen blote benen, masturbatie, eikel likken, Marcels hoofd onder een kont, kutje hier, erectie daar, het hoofd van de moeder wordt samengesteld door een erectie en diens spiegelbeeld. En voorwerpen: een grote lepel of waaier? En dat tolletje alweer (AS-220)?
       


Dulcinea

(oktober 1911, Neuilly) AS-230
Dulcinea, princes Zoetigheid, de ingebeelde liefde van Don Quixote. Hét zinnebeeld van illusie.
De hier geschilderde vrouwen lijken Suzannes. En verstopt zien we vijf grote vagina’s en verschillende erecties. Ook een staand zelfportret, uiterst rechts. Don Quixote?
(“Cuixote” in het Catalaans betekent “dijen, billen”.)
  


1911 – Parijs, Salon d’Automne, Marcel Duchamp ontmoet de schilder Francis Picabia, die kubist wordt en lid van de Puteaux-groep. Picabia en Duchamp blijven levenslang vrienden.


Mediocrity / Médiocrité

(november-december 1911, Neuilly) AS-231
Dit is een ander soort zoekspel. Hier zijn De Letters weer. Ze zijn verstopt door een deformatie van hun gewone vorm en dan onderling wat in mekaar geschoven. Met de zoekresultaten kan “Suzanne je t’aime” gemaakt worden én “Marcel”. Over médiocrité gesproken. Bovendien kan je er visueel toch ook een vagina in ontdekken, nu niet-realistisch getekend. En mogelijk meer van Marcels klassiekers.


  


Portrait of Chess Players / Portrait de joueurs d’échecs

(december 1911, Neuilly) AS-235
Marcel Duchamp is nu kubist. Omdat je in deze stijl makkelijker en meer verstoppen kan. De basistekeningen zijn erg vereenvoudigd, dit zorgt voor verwarring bij het puzzelen.
Maar toch: een man blaast tussen gespreide vrouwenbenen, een meisje plast gehurkt, erecties en masturbatie, een blote meisjeskont waaraan een profiel likt, een ander profiel blaast, de oude vrouw met haakneus, een man met hoofd tussen benen van gezeten vrouw, nog masturbatie, mannenprofiel kijkt door iets (een vergrootglas?) naar een vagina, man likt vagina van voorover geknielde vrouw of ontvangt haar scheten, meisje toont haar aars, erectie, erectie likken… etc…
Hier is meer verborgen dan gewoonlijk.
           


Coffee Mill / Moulin à café

(november-december 1911, Neuilly) AS-237
Dit schilderij is het meest trouw aan het kubistische ontplooien van de vorm. Toch zijn het weer veel overlappingen à la Duchamp. Nu in een abstraherende weergave van de thema’s: frontale erectie met een hand er rond, andere erecties, de spreidstand (=het bruine vlak rechtsonder) zoals de koepel van de Sacré Coeur, likken aan een eikel, blazen naar een kutje (=grappig gevonden: die pijl is het kutje). En ook een “enculer”?
   
Sad Young Man on a Train / Jeune homme triste dans un train
(december 1911, Neuilly) AS-238
Deze zoekprent is vreselijk ingewikkeld. Veel complexer dan alles tevoren. Futurisme! Er zijn een massa lijnen en dus heel veel verstopte tekeningen.
Maar dank zij de bril van Marcel: een heel grote trotse erectie, een grote vagina met een lijn gele verf eronder uit. Een voorovergebogen vrouw, achterwerk en benen bloot met daarvoor een erectie in aanslag. Er zijn veel erecties. Eentje wordt, mits langer zoeken, een volwassen man die zijn erectie aanbied aan een kind, aan een meisje, maar het kan ook een jongetje zijn die zichzelf tegelijk masturbeert. Dat is ook nieuw. Er is nog een groot portret van een likkend persoon. En een penetratie, voor- en/of achteraan, onduidelijk… Niet te doen dit zoekspelletje.
  
Bovendien is die titel veel te bizar, daar lijkt ook wat achter te zitten. Het is een woordpuzzel, een anagram. Alle letters dienen hier om een andere zin te maken. Een perfect zinvol bericht, maar wel erotisch. Informatie over hun spel. Deze anagrammen kunnen enkel echte Franstaligen oplossen.

(We houden daarom geen rekening meer met de Engelse vertaling van de titels. Die brengen ons alleen maar verder weg van wat Marcel Duchamp ons toen vertellen wou.)


Nu descendant un escalier N°1

(december 1911, Neuilly) AS-239
Opnieuw een woordpuzzel. Duchamp maakt het ons zéér moeilijk. Begreep Suzanne dit nog wel?
We zien: een trap naar beneden. En verstopt: Een vagina van dichtbij, een kanjer van een erectie, een erectie bij meisjesbillen, een interieur met een klein stoeltje (zoals bij AS-7) en veel kartonnen of fardes, en een spiegel? Een meisje plast tegen een spiegel, pijpen, een draaiend dingetje nabij een vagina (een windvaantje, een “girouette”?) bubbels van een opstijgende scheet in het urinevijvertje tussen meisjesdijen (of is het sperma in dat vijvertje?)… enz. Erg druk!
        


Nu descendant un escalier N°2

(januari 1912, Neuilly) AS-242
Hetzelfde maar anders en nog véél méér. Dit is puur gekkenwerk! Zo ontzettend vol:
Een dansend meisje al plassend? Een masturbatie of gemasturbeerd worden. Zwaaiende, draaiende penissen. Een reuze erectie, het likken aan de eikel, een grote vagina met de opgetrokken kleding er bij, een vagina van heel dicht én het vingeren, een meisje plassend op tafel gezeten, een meertje makend (de “paardenkop”?). Dan, acrobatie: jongen op knieën masturbeert zich terwijl hij een meisje vingert (?) dat met haar knieën op zijn schouders zit, ze steunt met haar ellebogen op een meubel en bekijkt de jongen tussen haar armen door. Ergens anders hangt ze aan de onderkant van een trap (Un nu descendant un escalier?), en hij zit geknield onder haar. Er is ook weer die volwassen vrouw in een jurk of slaapkleed(?), een keer erg groot, en een keer klein, in een deurgat voorgesteld. En er is dat tochtend deurgat, midden onderaan, schuins… En er is ook, goed verstopt… een grote jongen die een klein meisje achteraan neukt. Dit choqueert wel.
 
Wat zou de titel als woordpuzzel te vertellen hebben?
‘NU DESCENDANT UN ESCALIER’ heeft veel dezelfde letters, dus de mogelijkheden lijken beperkt. Als aanzet voor Franstaligen, deze serie (foutieve) pogingen:
‘SCENE DANSANTE CUL D’URINE’ of
‘C’EST D’UN SCANDALE EN URINE’ of
‘DANSES DE CE CUL EN URINANT’ of in de ‘impératif’:
‘URINES EN DESCENDANT A CUL’ of misschien iets met
‘LA DEESSE URINANTE……………’? Of iets met
‘ACCIDENT’, ‘DELICT’, ‘DENUDER’, ‘DELIR’ of ‘INCESTE’ of toch ‘ENCULER’? 
De zin is hoogstwaarschijnlijk een bevel. Want we zien vaak een “toton”: dat tolletje.  Ze laten die draaien, hij valt op een zijde en toont zo wat er moet gebeuren. De “toton” bepaalt: “Toton exige!”

1912 – In maart wordt ‘Nu descendant un escalier’ als kubistisch werk geweigerd door de theoretici van de kubisten op Le Salon des Indépendants. Omdat het niet strookt met hun principes. Te Futuristisch. In april hangt het wel in Barcelona op een kubistische tentoonstelling.
1912 – In mei versturen Marcel Duchamp en andere Puteaux-leden een uitnodiging tot deelname aan een eigen Salon onder de naam “La Section d’or”, dat in oktober zal plaatshebben.


1912 – In juni reist Marcel naar München, waar hij die “peintre des vaches” Max Bergmann gaat opzoeken. Het wordt een verblijf van drie maanden en hij maakt er enkele cruciale werken.


Vierge N°2

(juli 1912, München) AS-251
In München schildert Duchamp zijn laatste echte schilderijen. De verborgen situaties zijn in Art-Deco stijl getekend met deformaties. Dus nog moeilijker om dingen terug te vinden want alles kan. Er zit ook tekst verborgen…
Toch visueel te vinden: een man likt tussen dijen en masturbeert zich, een vrouw ligt wijdbeens met een mansprofiel in de buurt, een grote penis komt klaar, een grote vagina, meerdere erecties misschien in combinatie met iets, een man heeft het kruis van een vrouw op zijn hoofd met ogen gesloten, urine rimpelt tussen benen op tafel, een Marcel-gezicht tussen benen ontvangt op het voorhoofd urinedruppels uit een vagina. Er lijkt een ventilator te zijn? De draaiende tol is er ook.
  


Le passage de la vierge à la mariée

(juli-augustus 1912, München) AS-252
Weer in de Art-Deco tekenstijl. Omdat we intussen wel weten wat we moeten kunnen vinden, herkennen we: masturbatie, eikel likken, kutje likken, urineren op tafel, een grote vagina, de gespreide benen met een erectie erbij, en het windvaantje…
   


Mariée

(augustus 1912, München) AS-253
Wat een puzzel! Zo veel en verward. Er worden ook delen van tekeningen onderbroken. Maar we vinden: blazen aan kutje, gemasturbeerd worden, likken aan een eikel, eens klein en eens heel groot, een grote vagina, snuiven en blazen aan achterwerk, het hangend naakt, likken aan vagina, klein handje masturbeert grote erectie, dan de belletjes in urine, nog eens het ruiken aan een scheet (de neus is wazig geschilderd, grappig) en ook de penetratie. Het ontvangen van urine in het gezicht met haar knieën op zijn schouders of acrobatie. Nog eens het likken van de vagina en nog eens de penetratie langs achter, in half uitgetrokken kleren, etc… etc… Héél zware kost!
      


1912 – 9 Oktober, opening van het eerste salon van La Section d’Or. Marcel exposeert er 6 werken, waaronder ‘Nu descendant un escalier’.

1912 – Marcel verhuist van Neuilly terug naar Parijs..
.
.
.
.
MOGELIJK SCENARIO deel 2
het agressieve overdrijven van de jaloerse speler

In 1911 gaat Suzanne trouwen. Marcel Duchamp reageert heftig met een uitzonderlijk wild schilderij als trouwcadeau, boordevol herinneringen. Dezelfde herinneringen zien we onmiddellijk daarop verstopt toegepast op de jongere zusjes. Yvonne en Magdeleine “déchiquetées”. In alle volgende schilderijen worden de visuele puzzels overdreven druk en verbergen ze inderdaad seksuele relaties tussen een volwassen man en een veel jonger meisje. De penetratie zou hier een regelrechte verkrachting kunnen zijn. Waar of niet waar?

Er is een grote agressiviteit en ontoegankelijkheid in Duchamps werk van 1911 en 1912. Vermoedelijk spendeert hij al veel tijd aan zijn puzzelschilderijen. Hij weet zich perfect te verstoppen in de Puteaux-groep maar die Gulden Snede betekent voor hem iets heel anders. Hij is niet met kubisme of futurisme bezig, alleen maar met zijn jaloerse zelf. Hij neemt steeds meer risico’s en misschien werden de vele erecties toch opgemerkt. Misschien werd hij hier op aangesproken? De bizarre titels zorgen voor afleiding. Een anagram voor Suzanne. Iemand anders komt daar nooit achter. Want een anagram zonder hint of sleutel is onmogelijk op te lossen. Zou Suzanne de juiste boodschap begrepen hebben? Zou zij gezien hebben of hij Magdeleine “à propos” echt misbruikt heeft? Een nog groter schandaal in de familie! Of was het maar bluf: een gemeen dreigement aan haar adres?

Welke hypothese het ook is, in beide gevallen was Marcel ziek bezig. Misschien had Magdeleine het verteld? Misschien besefte Marcel Duchamp het zelf? Hij is 25 jaar en hij heeft een serieus psychisch probleem. I nnerlijke crisis, seksuele frustraties, doordraven in werk… mogelijke verkrachting? Dit is geen amusant spel meer. Hij wil behandeld worden door een psychotherapeut en kiest er geen in Parijs.

Het wordt München. Bij een Duitse psychiater. Een aanhanger van Freud of Jung? Marcel kende hun geschriften en hun praktijk van genezen. Het zou ook een hypnotherapie kunnen geweest zijn. Bij Albert Von Schrenck-Notzing, bijvoorbeeld, dé specialist in seksuele anomalieën. Wie zal het zeggen? Ook een hypnotherapeut heeft zwijgplicht.
De schilderijen die Marcel Duchamp in München maakt, tonen na visuele analyse heel precies de evolutie van onschuldige seks (‘Vièrge’) naar bewuste wellust (‘Mariée’), wat overeen komt met Duchamps seksleven van het afgelopen decennium. Misschien was deze serie een onderdeel van die therapie?

Er is opvallend weinig bekend over die Münchense periode van Marcel Duchamp.
Hij ontmoette er de schilder Max Bergmann, waar Marcel in Parijs een bilboquet aan gegeven had. Hij huurde er kamers, bezocht er musea, kerken, restaurants, cafés… Hij reisde even naar de Jura om de vrouw van Picabia zijn liefde te verklaren, zo wordt gezegd, en nam gelijk de trein terug naar München.
Misschien heeft Duchamp er ook Kandinsky ontmoet? Misschien heeft hij hem gevraagd of naar urine blazen tussen vrouwendijen ook tot diens seksuele verlangens behoorde? En of hij die ook verstopte in zijn abstracties? Want door Marcels bril was dat absoluut het geval.
Of was zijn München-verblijf een poging om die opdringerige Parijse kubisten te ontvluchten en zich te verstoppen in een andere stijlgroep: ‘Die Blaue Reiter’?
Of heeft hij er Hitler ontmoet? Dat wordt ook gezegd.
Marcel Duchamp zelf heeft maar één enkel ding gezegd over zijn Münchense maanden:
dat hij is teruggekomen als een totaal bevrijd, nieuw mens.
Dan zou de therapiehypothese nog het meest kunnen kloppen.

We stellen hem zo voor, wanneer hij in september weer in zijn atelier staat te Neuilly: een totaal bevrijd, nieuw mens!  De incestueuze obsessies zijn van de baan,  hij heeft zijn zieke bril leren afzetten, en hij loopt langs zijn doeken. Hij vraagt zich af wat hij nu nog met schilderen kan hebben. Die puzzelschilderijen zijn veel te arbeidsintensief. Dat is helemaal zijn aard niet. Hij amuseert zich liever, met spelletjes. En dan, na een tijdje, verschijnt er traag een glimlach, zijn ogen fonkelen: hij weet wat hij doen moet.
“Nee, dat schilderen hoeft niet. Maar ik ga wel door met spelen. Dat “verstoppertje spelen” was fantastisch. Heb ik ze niet mooi beetgenomen? Niemand weet er iets van. Ik kan toch gewoon doorgaan met mijn “degoutanterietjes” te verstoppen. Nee, niet voor Suzanne. Voor mijn eigen plezier. En ik zwijg weer, of ik lieg een beetje, ik blijf ze allemaal het verkeerde pad opsturen. Dat is leuk. Net zoals bij het schaken. Ja, ik ga lekker hetzelfde spelletje spelen, liefst zonder te schilderen… ideeën zat. Benieuwd of ze me ooit kunnen pakken!”
En zo zette Marcel Duchamp zijn wondere bril weer op en stapte de kunstgeschiedenis in.
.
.
.
.
.
.  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .
Ref.:
Gorik Lindemans (© 2012)
1911-1912 :  het agressieve overdrijven van de jaloerse speler
1-2-3-DUCHAMP! een visuele analyse van Marcel Duchamp
eentweedrieduchamp.wordpress.com

.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.